[ 304 ] آيهء اوّل : « وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً » ؛ « 1 » « و مهر زنان را به عنوان يك عطيّه به آنان بپردازيد ( ولى ) اگر آنها چيزى از آن را با رضايت خاطر به شما ببخشد ، حلال و گوارا مصرف كنيد » . « الصدقه » اسم براى مهريه است . دربارهء « النحلة » نيز اقوال مختلفى وجود دارد . « 2 » برخى گفته‌اند كه اين كلمه ، از ريشهء « انتحل كذا » مىباشد و وقتى گفته مىشود كه شخص به چيزى بدهكار شود و به آن اعتقاد داشته باشد . معناى آيه اين است كه ، « مهريهء آنان را به خاطر دين و بدهى به دنيا ، به آنان بدهيد كه در اين صورت « نحلة » مفعول له مىشود . برخى نيز گفته‌اند ( معنى نحلة اين است كه ) : « تا تفضّلى از طرف خدا بر زنان باشد » ، كه با اين معنا « نحلة » منصوب است ، بنابراين كه حال از « صدقة » باشد و نيز گفته شده است كه « النحلة » با كسر نون به معناى « عطيّه و بخششى است كه با رضايت خاطر تمام و بدون هيچ طلبى در مقابلش ، داده شود » . قول چهارم اين است كه : « نحلة » يعنى : « بدون عوض » و فعل از اين كلمه ، « نحل ينحل نحلا » مىباشد . طبق اين قول ، نصب آن بنابر مصدريّت ( مفعول مطلق بودن ) است ، بدون اينكه لفظ مصدر باشد . « نفسا » تميز براى كلّ جمله است و منصوب مىباشد . « هنيئا » و « مريئا » دو صفت براى محذوف مىباشند ؛ يعنى : « أكلا هنيئا و مريئا » . اين كلمات وقتى گفته مىشود كه طعام ، گوارا باشد و هيچ عيبى در آن نباشد ، برخى

--> ( 1 ) . سورهء مباركهء نساء ، آيهء 4 . ( 2 ) . مرحوم سيّد مرتضى ( قدّس سرّه ) در صفحهء 313 ، كتاب « حقائق التأويل » گفته است : بعد از آن سؤال كرده و گفتند : چگونه خداوند فرموده است : « مهريّهء زنان را به عنوان يك هديه به آنان بدهيد » ، در حالى كه هديّه ، هبه ( غير واجب ) است و مهريّه واجب مىباشد . جواب اين است كه : چون خداوند مهريّه را حق براى زنان قرار داده است ، پس مهريّه هديّه خداوندى بر زنان مىباشد ، نه اينكه هبه از طرف شوهرانشان باشد . و در قديم ، پدران آن ( مهر ) را براى خودشان مىگرفتند . همانطور كه در داستان حضرت موسى ( عليه السّلام ) فرموده است : « من مىخواهم يكى از دو دخترم را به همسرى تو درآورم ، به اين شرط كه هشت سال براى من كار كنى » كه به كارگرفتن حضرت موسى ( عليه السّلام ) به عنوان مهر دختر حضرت شعيب ( عليه السّلام ) بود . پس خداوند تعالى مهر را بر خود زنان قرار داد ، نه پدران آنها و اين به مشيّت خداوند ، آشكار است .